Summani soʻz bilan yozish onlayn: soʻm, tiyin va QQS — lotin va kirill

Vosita summani birdaniga toʻrt tilda soʻz bilan yozadi: oʻzbek lotin, oʻzbek kirill, rus va ingliz tilida. Tiyin, kopeyka va sentni buxgalteriyada qabul qilingan tartibda qoʻyadi, QQSni summadan ajratadi yoki ustiga qoʻshadi va hisob-faktura, dalolatnoma hamda shartnoma uchun tayyor satr beradi. Hisob brauzeringizda ketadi, summa hech qayerga yuborilmaydi.

Hujjatda summa qanday yoziladi

Hisob-fakturada, dalolatnomada va shartnomada summa ikki marta koʻrsatiladi: avval raqam bilan, keyin qavs ichida soʻz bilan. Toʻliq yozuv shunday koʻrinadi: 1 234 567,89 soʻm (Bir million ikki yuz oʻttiz toʻrt ming besh yuz oltmish yetti soʻm 89 tiyin). Soʻz bilan yozuv bosh harfdan boshlanadi, tiyin raqamda qoladi va tiyin boʻlmasa ham «00 tiyin» deb yoziladi. Aynan shu satrni «Hisob-faktura, dalolatnoma va shartnoma uchun satr» bloki yigʻadi: yozuv tilini tanlang va «Nusxalash» ni bosing.

Yozuv tili blankaga qarab tanlanadi. Hujjat oʻzbekchada boʻlsa — lotin; kirillda terilgan blankaga — kirill; Rossiya yoki Qozogʻiston kontragenti bilan shartnoma koʻpincha ruscha, tashqi savdo shartnomasi esa inglizcha yoziladi. Toʻrt variant bir vaqtda hisoblanadi, hech narsani almashtirish kerak emas.

Nega «bir ming», shunchaki «ming» emas

Soʻzlashuvda ming — «ming»: 1000 soʻmni «ming soʻm» deymiz. Hujjatda esa birni ataylab aytiladi: «bir ming soʻm», «bir yuz ming soʻm». Bunda yozuvni boshqacha oʻqib ham, unga qoʻshimcha xona qoʻshib ham boʻlmaydi — soʻz bilan yozuvdan talab qilinadigan asosiy narsa shu. «bir ming, bir yuz deb yozilsin» belgisi boshidan yoniq turadi: soʻzlashuv varianti kerak boʻlsa, uni oʻchiring.

Oʻzbek sonlari qoʻl ostida

Oʻzbek sanoqi rus tilidagidan sodda: xonalar shunchaki ketma-ket qoʻyiladi, qoʻshimchalar oʻzgarmaydi, moslashtirish kerak emas. 25 — yigirma besh, 137 — bir yuz oʻttiz yetti, 4 830 000 — toʻrt million sakkiz yuz oʻttiz ming.

QQS: summadan ajratish yoki ustiga qoʻshish

Oʻzbekistonda QQS stavkasi — 12 %, 2026 yilda ham oʻzgarmadi. Hisobda ikki holat aralashtiriladi, tanlovga qarab soliq summasi boshqacha chiqadi.

• Summa soliq bilan (shartnomada «QQS hisobga olingan»): baza = summa ÷ 1,12, soliq = summa − baza. 1 234 567,89 soʻm uchun bu 1 102 292,76 soʻm baza va 132 275,13 soʻm soliq.
• Summa soliqsiz: soliq = summa × 0,12, toʻlovga = summa × 1,12. Bir million soʻm 120 000 soʻm soliq va 1 120 000 soʻm toʻlovni beradi.

Vosita ikki variantni ham hisoblaydi va uchta satrning — baza, soliq, jami — har birini darhol soʻz bilan yozadi, har biriga alohida nusxalash tugmasi bor. Maydondagi stavkani boshqasiga almashtirish mumkin: ozod qilingan aylanma uchun 0 % yoki shartnomangizda koʻrsatilgan stavka.

Excelda summa soʻz bilan: tayyor funksiya

Na Excelda, na Google Jadvallarida «soʻz bilan» degan ichki funksiya yoʻq — na soʻm, na rubl uchun. U makros bilan qilinadi: Alt+F11, Insert → Module menyusi, kodni joylash, kitobni .xlsm koʻrinishida saqlash. Shundan keyin katakda =SummaUZ(A1) formulasi ishlaydi.

Function SummaUZ(ByVal Amount As Double) As String
    Dim butun As Double, tiyin As Long, s As String
    butun = Int(Amount)
    tiyin = Int((Amount - butun) * 100 + 0.5)
    If tiyin >= 100 Then
        butun = butun + 1
        tiyin = 0
    End If
    s = UZInt(butun)
    SummaUZ = UCase(Left(s, 1)) & Mid(s, 2) & " so'm " & Format(tiyin, "00") & " tiyin"
End Function

Private Function UZInt(ByVal n As Double) As String
    Dim ones, tens, scales, g(0 To 4) As Long
    Dim i As Long, k As Long, h As Long, t As Long, o As Long
    Dim res As String, part As String
    ones = Array("", "bir", "ikki", "uch", "to'rt", "besh", "olti", "yetti", "sakkiz", "to'qqiz")
    tens = Array("", "o'n", "yigirma", "o'ttiz", "qirq", "ellik", "oltmish", "yetmish", "sakson", "to'qson")
    scales = Array("", "ming", "million", "milliard", "trillion")
    If n < 1 Then
        UZInt = "nol"
        Exit Function
    End If
    k = 0
    Do While n >= 1 And k <= 4
        g(k) = CLng(n - Int(n / 1000) * 1000)
        n = Int(n / 1000)
        k = k + 1
    Loop
    For i = k - 1 To 0 Step -1
        If g(i) > 0 Then
            h = g(i)  100
            t = (g(i) - h * 100)  10
            o = g(i) - h * 100 - t * 10
            part = ""
            If h > 0 Then part = ones(h) & " yuz"
            If t > 0 Then part = Trim(part & " " & tens(t))
            If o > 0 Then part = Trim(part & " " & ones(o))
            If i > 0 Then part = Trim(part & " " & scales(i))
            res = Trim(res & " " & part)
        End If
    Next i
    UZInt = res
End Function

Makrosdagi apostrof tipografik emas, toʻgʻri apostrof: VBA muharriri matnni bir baytli kodlashda saqlaydi va tipografik belgini buzib qoʻyadi. Funksiya trillionga qadar sonni oladi va tiyinni raqamda yozadi. Bir martalik ish uchun yuqoridagi maydon qulayroq — unda kirill, rus va ingliz tili ham bor.

Tez-tez beriladigan savollar

Eng katta summa qancha?

999 trillionga qadar, yaʼni butun qismida oʻn besh belgi. Undan kattasida vosita sonning juda katta ekanini rostini aytadi.

Summani boʻsh joy yoki nuqta bilan yozsa boʻladimi?

Boʻladi. «1 234 567,89», «1234567.89», «1,234,567.89» bir xil oʻqiladi. «1,234» koʻrinishidagi yozuv ming xonasi deb olinadi — 1234, koʻpincha shunday yoziladi.

Tiyinni soʻz bilan yozish mumkinmi?

Mumkin, «Tiyin raqam bilan» belgisini oʻchirsangiz «soʻm sakson toʻqqiz tiyin» chiqadi. Hisob-fakturada esa tiyinni raqamda qoldirish qabul qilingan.

Summa hech qayerga ketmaydimi?

Ketmaydi. Butun hisob — brauzeringiz bajaradigan bir necha satr kod. Serverga na summa, na soliq stavkasi yuboriladi, sayt jurnallarida ular yoʻq.